Pomnik cesarzowej Marii Teresy

W 2017 roku w Europie obchodzono 300-ną rocznicę urodzin cesarzowej Marii Teresy. W Pradze wykorzystano ten fakt do urządzenia parku na powierzchni tunelowego kompleksu Blanka i nazwania go imieniem władczyni, która była jedyną kobietą na czeskim tronie. Jednocześnie Praga 6 zdecydowała, że w parku stanie jej pomnik. Konkurs został zresztą ogłoszony kilka lat wcześniej, a zwycięzcami zostali rzeźbiarz Jan Kovářík i architekt Jan Proksa. Pomnik został odsłonięty 20 października 2020 roku, bo tego dnia w roku 1740 Maria Teresa wstąpiła na czeski tron.

Pomnik mierzy 5 i pół metra i został odlany ze sztucznego kamienia. Nie mógł być bardzo ciężki, bo pod nim znajdują się garaże i tunel, więc tak naprawdę to tylko skorupa skrywająca w środku polistyrenowe jądro. Waży osiem ton. Jest to jedynie sylwetka władczyni, bez żadnych ozdób. Wzbudził wiele krytyki nie tylko ze względu na swą ascetyczną formę, ale przede wszystkim na upamiętnioną osobę - Maria Teresa ma sporo na sumieniu.  

Rzeźba zyskała sobie natychmiast kilka przezwisk: szpulka, szachowa figurka (šachová figurka), kręgiel (kuželka), człowieku nie irytuj się (člověče, nezlob se). Stoi tyłem do Hradu, a półkolem od strony ulicy otacza ją fontanna.

Jak dojechać?

Wysiadamy z tramwaju 1, 2 lub 25 na przystanku Prašný most. 

 

Zdjęcia z 4 sierpnia 2025 roku - byłam tam około 11.00, ale dzień był pochmurny. W parku żywej duszy, zresztą internety twierdzą, że zaglądają tam tylko właściciele piesków... Wracając na pobliskiej stacji metra Hradčanská wstąpiłam do punktu informacyjnego DPP i ujrzałam blaszaną skarbonkę w kształcie wagonu tramwajowego - no MUSIAŁAM ją sobie kupić 😂 Trzymam w niej oczywiście korony kupowane sukcesywnie na następne wyjazdy 😍

Pomnik Karla Havlíčka Borovského (Havlíčkovo náměstí)

 

Właśnie obejrzałam jeden z odcinków programu Z metropole, gdzie mowa była o okrągłej rocznicy urodzin Karla Havlíčka Borovského. Pomnik dziennikarza, poety i polityka stoi na placu jego imienia na Żiżkowie (Havlíčkovo náměstí).

Powyżej fioletowa gwiazdka, a poniżej tegoż koloru podkreślenie.

Plac ma tę nazwę od 1911 roku (wcześniej nazywał się Basilejské náměstí, ale dziś to miano niesie inny plac na Żiżkowie), kiedy uroczyście odsłonięto pomnik, pochodzący z pracowni Josefa Strachovského. W czasie okupacji niemieckiej został on zdemontowany, a potem uszkodzony, a plac przemianowano na Husovo náměstí. Dawną nazwę przywrócono po wojnie, odlano też pomnik na nowo. Ten znów opuścił swe miejsce w 1977 roku, kiedy budowano kolektor - aż do 1985 roku. No, a w roku 2015 dokonano rewitalizacji placu, podczas której w bruku wokół pomnika umieszczono tablice z epigramami autorstwa Karla Havlíčka Borovského.

Dílo Josefa Strachovského z r. 1911. Vytvořeno ve třech exemplářích pro Prahu, Kutnou Horu a Chicago. Na hranolovém podstavci s pěti stupni a deskou s nápisem (heslem K. H. B.) "Přislibujte si mne, vyhrožujte si mne, přece zrádce nebudu", stojí socha v nadživotní velikosti se vztyčenou pravicí. Levicí si přidržuje plášť přehozený přes čamaru.

Kim był Karel Havlíček Borovský? Ma swe hasło i na polskiej Wikipedii:

Karel Havlíček Borovský (ur. 31 października 1821 w Borovej (powiat Havlíčkův Brod), zm. 29 lipca 1856 w Pradze) – czeski dziennikarz, satyryk, polityk i tłumacz.

Urodził się w rodzinie kupieckiej w miejscowości Borová. Parę lat później rodzina przeniosła się do Niemieckiego Brodu. Ukończył miejscowe gimnazjum (1832–1838) i dwa lata filozofii w Pradze. Potem studiował teologię, ale z seminarium go usunięto. Jego próba uzyskania posady nauczyciela zakończyła się niepowodzeniem.

Potem podróżował (Galicja, Słowacja), oraz był wychowawcą w Rosji (1843–1844). Dzięki temu zapoznał się z literaturą i kulturą rosyjską. Tamtejszą sytuację społeczną i polityczną bardzo krytykował a swoich doświadczeń użył przy pisaniu epigramów Obrazy z Rosji.

W 1845 r. zwrócił na siebie uwagę krytyką jałowych przemówień patriotycznych (krytyka dzieła Josefa Kajetána Tyla Poslední Čech).

Od stycznia 1846 r. kierował „Pražskimi novinami” (Pražské noviny, z dodatkiem beletrystycznym „Česká včela”). Publikował tutaj artykuły na temat nierealności wszechsłowiańskich idei (Slovan a Čech, Co jest obec?).

W czasie rewolucji w 1848 r. był członkiem Komitetu Narodowego (Národní výbor) i krótki czas konstytutywnego Sejmu austriackiego.

Od wiosny 1848 r. miał własną gazetę „Národní noviny”; a po wstrzymaniu jej drukowania czasopismo „Slovan” (1850–1851). Wydał zbiory artykułów Duch Národních novin i Epištoly kutnohorské.

W latach 1851–1855 internowany w Bressanone. W tym miasteczku napisał kompozycje satyryczne Tyrolské elegie (o swym pobycie w Brixen), Král Lávra – Król Lavra (ironia na temat absolutyzmu i próżności majestatu panujących) i Křest svatého Vladimíra – Chrzest świętego Włodzimierza (satyra na moc absolutystyczną i praktyki kościoła rzymskokatolickiego).

Ponadto przetłumaczył powieść Martwe dusze Gogola i w ten sposób wprowadził tego pisarza w świadomość narodu czeskiego.

Ze względu na ciężko chorą małżonkę, która zmarła przed jego przybyciem do domu i córkę, był uwolniony z Brixen, zrezygnował z działalności publicznej i żył pod nadzorem policji. Zmarł w wieku 35 lat na gruźlicę.

W Chicago czescy rodacy, w 1910 r, wystawili mu pomnik w Douglas Park. Pomnik został przeniesiony w r. 1981 na bardziej eksponowane miejsce nad Michigan w sąsiedztwo pomników Kościuszki i Kopernika na ulicy „Solidarity Drive”, czyli Ulicy Solidarności.

W 1945 r. dotychczasowe miasto Nemecký Brod przemianowano na jego cześć na Havlíčkův Brod.

Z okazji 200 rocznicy śmierci Karla Havlíčka Borovského Czeska Telewizja wyświetliła nowy dokumentalny film Havlíčku, Havle...! (reż. Jolana Matějková) - można go obejrzeć tutaj. W siódmej minucie Kraków 😍

Poniżej 19 cytatów - słynnych epigramów (chyba mi kilku zabrakło).

 

Fotografie z 9 sierpnia 2021 roku

Běchovice - pomnik biegu ulicznego

Ja nie wiem, jak to się dzieje, ale zawsze, gdy wybieram się pociągiem gdzieś na peryferie Pragi, jest to linia S1. Za pierwszym razem to były Klánovice, potem Počernice, Kyje, a tego roku Běchovice. Wcześniej o żadnej z tych miejscowości, dziś części Pragi, nie pisałam, zaczynam więc jakby od końca.
To wszystko jest na wschodzie Matki Miast.
Oto mapki. Jak zwykle, punkty zaznaczone na czerwono.

Najpierw udajemy się na stację Masarykovo nádraží. Kto ma bliżej na dworzec Praha Libeň, może zacząć podróż tam. Podróż zresztą jest króciutka - raptem pięć przystanków. Nasz nazywa się Běchovice Střed (wcześniej są "zwykłe" Běchovice).
Linia S1 kursuje z częstotliwością co pół godziny na trasie Masarykovo nádraží - Kolín.

Jak widzimy, na dworcu jest jedno z tych pianin, ustawianych w miejscach publicznych w ramach akcji Piana na ulicích. Każdy może na nich zagrać, nie wolno tylko zbierać za grę pieniędzy. Tutaj link do spisu pianin w Pradze, ale stary i niekompletny, tymczasem dedykowana strona internetowa nie działa :( A tu artykulik w Blesku.

Na tej trasie jeżdżą pociągi CityElefant. Można sobie o nich poczytać i po polsku. Kto ma bilet miesięczny (a wystarczy przyjechać do Pragi na 6 dni, żeby się opłacało taki bilet wykupić) ten nim jedzie - oczywiście do pewnego momentu, jest podział na strefy - na tym bilecie. Jak jest z biletami 3-dniowymi, nie wiem, bo nigdy nie kupowałam. Główna charakterystyka CityElefanta - piętrus.

Wysiadamy i kierujemy się na południe, w prawo. Po lewej stronie torów jest chyba przemysłowa część, widziałam tam w każdym razie kominy fabryczne, natomiast wszystko, czego szukamy, jest z drugiej strony. A czego szukamy? Ja myślę poświęcić Běchovicom trzy posty - będzie to dzisiejszy pomnik běchovickiego biegu ulicznego, a kiedyś tam w przyszłości jeszcze Stara Poczta i staw.

Zaraz za wiaduktem kolejowym spotykamy tablicę z informacjami o miejscowości.

Wycięłam ten fragment, który mówi o biegu. Bowiem Běchovice słyną z najstarszego biegu ulicznego w Europie! Zawody odbywają się od 1897 roku bez przerwy!
Czas pierwszego zwycięzcy wynosił 39 minut, a długość trasy to 10 km.

Wyścig odbywa się w ostatnią niedzielę września, a zaczyna się zawsze w tym samym miejscu, przy słupie kilometrowym nr 13 na ulicy Českobrodské. Meta jest na Žižkově, na skrzyżowaniu ulic Koněvova i Za Žižkovskou vozovnou. Właśnie sobie pluję w brodę, że nie oglądałam w tym roku biegu gdzieś w wiadomościach na stronie czeskiej telewizji, na pewno było. Oraz, że nie wiedziałam o tym słupie, gdy tam pojechałam i nie odszukałam go (i w ogóle nie wiem, czy to się nazywa słup). Ale za to tu mamy obrazek ze wspomnianej tablicy.

Na pierwsze zawody zgłosiło się ośmiu mężczyzn, ale stawiło się jedynie sześciu, a do mety dotarło czterech. Każdy z nich wpłacił 2 zł. Dla osób urzędowych zamówiono dorożkę, która kosztowała 3 zł i 50 grajcarów plus kolejne 50 grajcarów jako napiwek dla dorożkarza. O 15.00 wyścig wystartował, a po 39 minutach na metę dotarł Jakub Wolf z Pilzna, zawodnik AC Sparta Praha, otrzymując za zwycięstwo cenną nagrodę. Jednakże wyścig ukończono z deficytem ponad 19 zł, więc w następnych latach osoby urzędowe jechały na rowerach, a nagrody nie były już tak okazałe. Nawiasem mówiąc Jakub Wolf wygrał również drugą i trzecią edycję wyścigu.

A tu są tablice ze ścieżki edukacyjnej:

W pobliżu miejsca startu powstał w 1972 roku pomnik biegaczy. Jest to sześć figur osadzonych w prostokątnej ramie. Autorem był wieloletni biegacz-rekordzista z lat 30-tych, rzeźbiarz akademicki Jaroslav Heyduk.
Na miejsce wyrobu pomnika wybrano budynek Starej Poczty (o którym kiedyś będzie), zwłaszcza że był doskonale wentylowany, a na wybrane miejsce nieopodal startu wyścigu gotowy pomnik przewieziono dźwigiem.

Linki:
- Běchovice na Wikipedii
- Wikipedia o wyścigu
- strona urzędu
- strona wyścigu
- Naučná stezka MČ Praha-Běchovice
- jeszcze nieco o wyścigu na stronie o sporcie

Zdjęcia z 13 sierpnia 2019 roku